sobota, 17 grudnia 2011

Zapis windykacyjny


Ustawą z dnia 18 marca 2011 o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw do prawa spadkowego wprowadzona została nowa instytucja tj. zapisu windykacyjnego zawartego w testamencie notarialnym, funkcjonująca obok zapisu zwykłego w testamencie oraz dziedziczenia ustawowego, umożliwiająca pełną i natychmiastową realizację woli testatora. Stanowi to istotny wyłom w obowiązującym w naszym prawie spadkowym, opartym na konstrukcji sukcesji uniwersalnej, w którym dziedziczenie następowało w chwili otwarcia spadku z mocy prawa, z możliwością odrzucenia spadku w określonych przez prawo terminach. 

Zapis windykacyjny
Zapis windykacyjny

Dotychczas spadkodawca ustanawiając w testamencie kilku spadkobierców, nie mógł skutecznie przesądzić o sposobie podziału między nimi przedmiotów należących do spadku. Tym samym nie mógł w sposób wiążący zdecydować o tym, jakie przedmioty należące do spadku przypadną poszczególnym spadkobiercom. W praktyce aby takie zobowiązanie zrealizować, koniecznie było wszczęcia postępowania sądowego, obwarowanego długotrwałymi procedurami związanymi z podziałem spadku. 

Dzięki zapisowi windykacyjnemu  spadkodawca zyskał możliwość wpływu na rzeczywistość również po swojej śmierci. Swoista autonomia woli testatora wyrażona w znowelizowanym prawie spadkowym, daje mu możliwość decydowania o losach przedmiotów spadkowych, bez konieczności ułamkowego określania ich części. Istota zapisu windykacyjnego sprowadza się w praktyce do możliwości natychmiastowej realizacji woli spadkodawcy (w chwili otwarcia spadku). Tej funkcji nie spełnia zapis zwykły, którego funkcjonowanie w odbiorze społecznym jest niezrozumiałe. Przedmiotem zapisu windykacyjnego może być rzecz oznaczona co do tożsamości (np. samochód), zbywalne prawo majątkowe (np. akcje, obligacje), przedsiębiorstwo lub gospodarstwo rolne albo ustanowienie na rzecz zapisobiercy użytkowania lub służebności. 

Należy przy tym podkreślić, że zapisem windykacyjnym nie można przekazać określonej kwoty pieniężnej. Nadto zapis windykacyjny nie może być obciążony żadnym terminem ani warunkiem. Zapis również nie będzie skuteczny, jeżeli w chwili otwarcia spadku dany przedmiot nie należał do spadkodawcy albo spadkodawca był zobowiązany do jego zbycia. Zapis windykacyjny jedynie uzupełnia istniejące przepisy, nie wyklucza stosowanych do tej pory przyjętych rozwiązań opartych na dziedziczeniu ustawowym bądź testamentowym, a jego rola sprowadza się głównie do uproszczenia i przyspieszenia postępowań spadkowych. 

Podkreślenia wymaga fakt, iż do osoby, która uzyskała zapis windykacyjny, stosowane są te same regulacje prawne, dotyczące powołania spadkobiercy, przyjęcia i odrzucenia spadku, zdolności do dziedziczenia i o niegodności, jak do spadkobiercy. Zatem zapisobierca windykacyjny może przyjąć zapis wprost, bez ograniczenia odpowiedzialności za długi, jak również z ograniczeniem tej odpowiedzialności do wartości przedmiotu zapisu windykacyjnego, albo odrzucić zapis windykacyjny w zupełności.

Maciej Radomski

pl. Grunwaldzki 3/2b 
58-100 Świdnica 
tel. kom.: 505 107 131 
faks/tel.: 074 850 51 51 
biuro@causakancelariaprawna.eu 

Brak komentarzy: