poniedziałek, 4 marca 2013

Stwierdzenie nieważności decyzji

W sytuacji, gdy wydana przez organ decyzja dotknięta jest istotną wadą, strona może skorzystać z instytucji stwierdzenia nieważności decyzji.

Pozwala ona na wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji nieprawidłowej, która pomimo swoich wad wywołuje skutki prawne. Za nieważne mogą być uznane wszystkie decyzje administracyjne, a także postanowienia, na które służy zażalenie, postanowienia, które zostały wydane w wyniku złożenia zażalenia, postanowienia w sprawie zatwierdzenia ugody oraz postanowienia stwierdzające niedopuszczalność odwołania lub uchybienie terminu do jego wniesienia.

Stwierdzenie nieważności decyzji
Stwierdzenie nieważności decyzji

Podczas wnoszenia o stwierdzenie nieważności decyzji nie ma natomiast znaczenia, czy jest to decyzja ostateczna, czy też nieostateczna. Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości bądź wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

Wyliczone wady mają charakter materialny i tkwią w samej decyzji jako akcie stanowiącym podstawę stosunku prawnego. Dotyczą one podmiotów tego stosunku, jego przedmiotu oraz podstawy prawnej. Zaistnienie wadliwości rodzi konieczność wzruszenia decyzji w trybie stwierdzenia jej nieważności. Zapadły w wyniku takiego postępowania akt wywołuje skutki prawne z mocą ex tunc, czyli decyzja, co do której takie stwierdzenie wydano, nie wywoła skutków prawnych, od chwili jej wydania do czasu stwierdzenia nieważności.

Dopóki jednak nie dojdzie do wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego, korzysta ona z ogólnego domniemania prawidłowości i z zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w kodeksie postępowania administracyjnego, stanowiącej gwarancję pewności i stabilności obrotu prawnego. Tak więc decyzja nieważna nie jest bezskuteczna z mocy samego prawa, lecz staje się dopiero taką na skutek stwierdzenia jej nieważności.

Stwierdzenie nieważności z wyżej wymienionych przyczyn jest obligatoryjne. Jednakże ta reguła doznaje istotnych ograniczeń. I tak, nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyn o naruszenie przepisów o właściwości, uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną oraz wady powodującej nieważności decyzji z mocy prawa, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło 10 lat, a także, gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne.

Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem w nowej sprawie administracyjnej. Postępowanie to może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydana przez ministra bądź samorządowe kolegium odwoławcze - przez ten organ. Wadliwość decyzji administracyjnej z mocy przepisu szczególnego powoduje, iż przesłanki, na podstawie których organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, jest szerszy, odsyła bowiem do przypadków nieważności wynikających z przepisów szczególnych. Przepisy materialne muszą jednak w sposób wyraźny przewidywać w tej sytuacji sankcję nieważności.

Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, stanowiącej wyjątek od zasady stabilności decyzji, wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wyżej wymienionych wad. Załatwienie sprawy, dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji, następuje przez wydanie decyzji (odmownej albo pozytywnej). Organ, który jest właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma obowiązek wstrzymać z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad przyczyniających się do nieważności.

Na postanowienie wstrzymujące wykonanie decyzji służy stronom zażalenie. Strona, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji nieważnej, jest uprawniona do dochodzenia odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ta sama strona ponosi winę za powstanie przyczyn powodujących nieważność. Odszkodowanie przysługuje od organu, który wydał decyzję nieważną, a orzeka o nim organ administracji publicznej, który stwierdził nieważność.

Maciej Radomski

pl. Grunwaldzki 3/2b 
58-100 Świdnica 
tel. kom.: 505 107 131 
faks/tel.: 074 850 51 51 
biuro@causakancelariaprawna.eu 

Brak komentarzy: