wtorek, 6 maja 2014

Urzędowa pomoc prawna

Adwokat bądź radca prawny z urzędu najczęściej stanowi pomoc dla tych, których nie stać na pokrycie kosztów związanych z wynagrodzeniem fachowego pełnomocnika. Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi sytuację wyjątkową, stworzoną dla ubogich osób, dla których jedyną przeszkodą w dochodzeniu swoich praw na drodze sądowej, jest bardzo trudna sytuacja majątkowa.

Należy pamiętać o tym, że sam fakt bycia niezamożną osobą nie stanowi wystarczającego argumentu uzasadniającego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Aby sąd wydał zwolnienie od kosztów postępowania i przyznał adwokata z urzędu, musi istnieć realne zagrożenie uszczerbku w utrzymaniu rodziny oraz zaspokojenie podstawowych potrzeb samego uczestnika spraw sądowych.

Urzędowa pomoc prawna
Urzędowa pomoc prawna

W przypadku spraw cywilnych, które dotyczą najczęściej postępowań w sądzie pracy lub w sądach rodzinnych, adwokat z urzędu przyznawany jest tylko wtedy, gdy sąd to uzna za potrzebne. Pełnomocnik z urzędu prowadzący sprawy pracownicze dostępny jest dla osób całkowicie zwolnionych z kosztów sądowych i biorących udział w bardziej skomplikowanych sprawach. Aby uzyskać możliwość skorzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika należy złożyć wniosek do właściwego sądu, załączając oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym, a także dochodach oraz źródłach utrzymania.

W odniesieniu do postępowań karnych prawo do obrońcy z urzędu zostało zagwarantowane w Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, która stanowi, że „Każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu”.

Warunek określający możliwość korzystania z adwokata z urzędu określony został w przepisach kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z nimi oskarżony, który nie ma obrońcy z wyboru, może żądać, aby wyznaczono mu obrońcę z urzędu, jeżeli w sposób należyty wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Przypadek ten odnosi się do sytuacji, w których oskarżony chce korzystać z pomocy obrońcy, lecz go na niego nie stać. Obrońcę z urzędu wyznacza wtedy prezes sądu. Należy zaznaczyć, że ocena dokumentów, na podstawie których określany jest stan majątkowy oskarżonego, dokonywana jest na podstawie arbitralnej i niezaskarżalnej decyzji.

Kodeks postępowania karnego określa nadto katalog spraw, w których korzystanie z pomocy adwokata jest obowiązkowe. W przypadku, gdy oskarżony nie posiada obrońcy z wyboru, przypisywany jest on mu z urzędu. Obrona obligatoryjna przysługuje m.in. w sytuacji, gdy oskarżony jest nieletni, głuchy, niemy, niewidomy, gdy zachodni uzasadniona wątpliwość co do jego poczytalności, sąd uzna udział obrońcy za niezbędny za względu na okoliczności utrudniające obronę, oskarżonemu zarzucane jest popełnienie zbrodni lub gdy jest pozbawiony wolności a sprawa toczy się przez Sądem Okręgowym w pierwszej instancji.

Oskarżony musi również posiadać obrońcę z urzędu w sytuacji, gdy nie jest obecny na rozprawie, a nie ustanowił on obrońcy z wyboru i sąd postanowił procedować bez uczestnictwa oskarżonego w rozprawie. Należy również pamiętać o tym, że jeżeli okaże się, że nie istnieją okoliczności na podstawie których wyznaczono obrońcę/pełnomocnika z urzędu, to sąd może cofnąć wyznaczenie obrońcy. Chodzi tutaj w szczególności o przypadki, gdy po wyznaczeniu pełnomocnika sąd poweźmie wiadomość, o okolicznościach wskazujących na fakt, iż nie zachodzi konieczność pokrywania z pieniędzy podatników wydatków na obrońcę oskarżonego.

Maciej Radomski

pl. Grunwaldzki 3/2b 
58-100 Świdnica 
tel. kom.: 505 107 131 
faks/tel.: 074 850 51 51 
biuro@causakancelariaprawna.eu 

Brak komentarzy: